OEE berekenen: efficiëntie van machines inzichtelijk maken
Overall Equipment Effectiveness (OEE) is een cruciale KPI in de maakindustrie om de productiviteit en efficiëntie van machines en productieprocessen te meten. OEE combineert drie factoren – beschikbaarheid, prestaties en kwaliteit – in één score, zodat je ziet hoeveel van de theoretische productietijd effectief wordt benut. Een OEE-score van 100% betekent dat een machine continu draait op maximale snelheid met alleen foutloze producten. In de praktijk ligt een world-class OEE meestal rond de 85 %.
De formule voor OEE is:
OEE = Beschikbaarheid × Prestatie × Kwaliteit
Hierbij is beschikbaarheid het aandeel van de geplande productietijd dat de machine werkelijk draait, prestatie de werkelijke productiesnelheid ten opzichte van de theoretische snelheid en kwaliteit het percentage foutloze producten . Elke factor wordt uitgedrukt als percentage. Hoe dichter de OEE bij 100% ligt, hoe effectiever de productie is.
OEE berekenen: formule en voorbeeld
In de praktijk bereken je OEE door eerst de drie componenten afzonderlijk te bepalen. Stel dat een machine acht uur per dag gepland draait. Hiervan valt één uur weg door geplande stilstand, zoals omstellen of pauzes. De daadwerkelijke productietijd bedraagt dan zeven uur. Tijdens deze tijd produceert de machine minder producten dan theoretisch mogelijk en ontstaat er bovendien uitval.
Door de verhouding tussen geplande tijd en draaitijd te gebruiken bepaal je de beschikbaarheid. Door de werkelijke output te vergelijken met de maximale output bereken je de prestatie. Het aandeel goede producten ten opzichte van de totale productie bepaalt de kwaliteit. Door deze drie percentages met elkaar te vermenigvuldigen ontstaat de OEE-score.
Dit voorbeeld laat zien dat zelfs relatief kleine verliezen in beschikbaarheid, prestatie of kwaliteit samen kunnen leiden tot een aanzienlijk lagere OEE. Het berekenen van OEE maakt daarom inzichtelijk waar de grootste verbeterpotentie zit.
Waarom OEE belangrijk is
OEE is meer dan een rekensom; het is een sturingsinstrument. Het helpt productiebedrijven om verschillende vormen van verspilling zichtbaar te maken en gericht aan te pakken. Door OEE structureel te meten, krijgen productie- en onderhoudsmanagers inzicht in waar capaciteit verloren gaat door stilstand, verminderde snelheid of kwaliteitsproblemen.
Daarnaast maakt OEE het mogelijk om bottlenecks in productielijnen te identificeren en prestaties van machines onderling te vergelijken. Het kwaliteitscomponent van OEE helpt om uitval en herbewerkingen te signaleren, waardoor verbetermaatregelen sneller en gerichter kunnen worden ingezet.
Doordat OEE gebaseerd is op meetbare data, ondersteunt het datagedreven besluitvorming. Trends worden zichtbaar en het effect van verbeteracties kan objectief worden gevolgd. Hierdoor ontstaat een continue verbetercyclus waarin prestaties structureel worden verhoogd.
Praktische manieren om OEE te verhogen
Zodra de OEE is berekend, kan deze worden gebruikt als basis voor optimalisatie. Een belangrijke stap is het verbeteren van dataverzameling en monitoring, zodat afwijkingen in beschikbaarheid, prestatie of kwaliteit snel zichtbaar worden. Realtime inzicht helpt om direct te reageren op storingen of prestatieverlies.
Daarnaast spelen continue verbetermethodes een grote rol. Door systematisch te analyseren waar de grootste verliezen optreden en hier gerichte verbeteracties op te zetten, kan de OEE stap voor stap worden verhoogd. Het betrekken van operators is hierbij essentieel; zij hebben directe invloed op het dagelijks functioneren van machines en processen.
Ook onderhoud speelt een belangrijke rol. Preventief onderhoud helpt ongeplande stilstand te verminderen en de betrouwbaarheid van machines te vergroten. Een goede onderhoudsstrategie leidt direct tot een hogere beschikbaarheid en daarmee tot een betere OEE.
FMECA als verdieping op OEE
Wanneer OEE inzicht geeft in waar prestaties achterblijven, kan een verdiepende analyse helpen om de oorzaken structureel aan te pakken. Hier sluit FMECA goed op aan. FMECA is een methode om mogelijke faaloorzaken van machines of processen te identificeren en te mitigeren om tot een optimale onderhoudsstrategie te komen en stilstand te verminderen.
Door FMECA toe te passen op machines of processtappen met een lage OEE, wordt duidelijk welke specifieke storingen of faaloorzaken de grootste impact hebben op beschikbaarheid, prestatie of kwaliteit. Dit maakt het mogelijk om onderhouds- en verbetermaatregelen te richten op de meest kritieke punten.
In combinatie vormen OEE en FMECA een krachtig fundament voor continue verbetering. OEE laat zien waar prestaties achterblijven, terwijl FMECA helpt om onderbouwde keuzes te maken in het voorkomen van storingen en het verhogen van de betrouwbaarheid. Zo werken beide methodieken samen aan een efficiënter, stabieler en beter voorspelbaar productieproces.
