Wat is MTBF, MTTR en MTTF? Betekenis en hoe berekenen
In de industriële sector zijn betrouwbare machines cruciaal voor de productiecontinuïteit. MTBF maakt inzichtelijk hoe lang een installatie gemiddeld blijft functioneren voordat deze faalt, wanneer er geen preventief onderhoud wordt uitgevoerd. MTBF (Mean Time Between Failures) is “de gemiddelde tijd tussen twee storingen” van een installatie; MTTR (Mean Time To Repair) is “de gemiddelde tijd die nodig is om een onderhoudstaak te voltooien” en een defect te verhelpen. De MTTR is cruciaal om te bepalen wat de stilstandsduur is bij falen. MTTF (Mean Time To Failure) geeft de gemiddelde levensduur van een component aan, oftewel de verwachte tijd tot definitief falen van een niet-repareerbaar onderdeel. Deze begrippen vormen zo de basis voor het bepalen van optimale onderhoudsstrategieën.
Wat is MTBF, MTTR en MTTF?
MTBF (Mean Time Between Failures): de gemiddelde tijd tussen twee repareerbare storingen. Hoe hoger de MTBF, hoe langer een machine gemiddeld blijft draaien zonder uitval. MTBF is dus een indicator voor betrouwbaarheid en maakt inzichtelijk na hoeveel tijd een installatie gemiddeld faalt wanneer er geen preventief onderhoud wordt uitgevoerd.
MTTR (Mean Time To Repair): de gemiddelde tijd die nodig is om na een storing de apparatuur weer operationeel te krijgen. MTTR wordt gemeten vanaf het optreden van de storing tot het moment dat de machine weer in productie is, inclusief diagnose- en reparatietijd. Een lage MTTR wijst op een efficiënte reparatie: storingen worden dan snel opgelost.
MTTF (Mean Time To Failure): de gemiddelde tijd die een onderdeel naar verwachting storingsvrij zal functioneren. Dit is relevant voor levensduurberekening van onderdelen die bij defect direct vervangen worden. MTTF zegt dus iets over de gemiddelde levensduur tot aan het falen van een onderdeel, exclusief de diagnose and reparatietijd.
Samenhang tussen MTBF, MTTR en MTTF
Deze metrics vullen elkaar aan bij het beoordelen van de prestaties van apparatuur. Samen beschrijven ze wat er in de praktijk steeds opnieuw gebeurt: een installatie draait een periode storingsvrij, valt uit, wordt hersteld en draait daarna weer verder.
In die cyclus geldt dat de totale tijd tussen twee storingen (MTBF) bestaat uit twee delen: de tijd dat de installatie draait tot het falen (MTTF) en de tijd die nodig is om te herstellen (MTTR). Daardoor geldt: MTBF = MTTF + MTTR.
MTBF en MTTR bepalen samen ook de beschikbaarheid van een systeem:
Beschikbaarheid = MTBF / (MTBF + MTTR). Hoe hoger de MTBF (lange tijd storingsvrij) of hoe lager de MTTR (snelle reparatie), hoe hoger de uptime. MTBF zegt dus iets over de faalfrequentie, MTTR over de hersteltijd, en MTTF over de gemiddelde tijd tot het falen van onderdelen die niet gerepareerd worden maar vervangen moeten worden.
Beschikbaarheid en betrouwbaarheid worden duidelijk in een voorbeeld: bij een MTBF van 1000 uur en een MTTR van 10 uur is de beschikbaarheid 99%, terwijl bij een MTTR van 100 uur die beschikbaarheid sterk daalt. Samen geven MTBF, MTTR en MTTF dus een compleet beeld: MTBF beschrijft faalfrequentie, MTTR hersteltijd, MTTF levensduur.
MTBF in onderhoudsstrategieën
MTBF is een cruciale graadmeter voor onderhoudsplanning. Bij voorspelbare (tijdsgebonden) falen kan men preventief onderhoud inplannen vlak vóór de verwachte faaltijd. Zo vermijdt men onverwachte stilstand. Zo voert men onderhoud uit net voor de installatie normaal gesproken zou falen, op basis van de gemiddelde MTBF.
MTBF helpt ook bij het bepalen van de onderhoudsstrategie zelf. Men bijvoorbeeld kan kiezen voor correctief onderhoud bij lage faalimpact/lage faalfrequentie, preventief onderhoud bij voorspelbare storingen, en toestandsafhankelijk onderhoud (condition-based) bij onregelmatige storingen. Een hoge MTBF brengt bovendien praktische voordelen: minder ongeplande stilstand, lagere onderhoudskosten en een betere productieplanning.
MTTR voor inzicht in stilstandskosten en onderhoudsbeslissingen
MTTR (Mean Time To Repair) geeft aan hoe lang een installatie gemiddeld stilstaat na een storing, totdat deze weer volledig operationeel is. Dit maakt MTTR één van de belangrijkste KPI’s (naast levertijden van de kritische reserveonderdelen) om downtime inzichtelijk te maken en te begrijpen waar productieverlies ontstaat.
Omdat MTTR de gemiddelde hersteltijd per storing weergeeft, kun je hiermee ook de totale stilstand over een periode berekenen. Bijvoorbeeld: als een installatie gemiddeld 5 storingen per maand heeft en een MTTR van 2 uur, dan leidt dat tot ongeveer 10 uur downtime per maand. Hoe hoger de MTTR, hoe langer een productielijn stilvalt en hoe groter de impact op planning, leverbetrouwbaarheid en kosten.
MTBF en MTTR zijn daarmee niet alleen KPI’s voor rapportage, maar ook belangrijke input om te bepalen hoe je onderhoudsstrategie eruit moet zien. MTBF geeft inzicht in hoe voorspelbaar en frequent een faalmechanisme optreedt, terwijl MTTR laat zien wat de impact van zo’n storing is in termen van downtime. In een FMECA worden deze waarden gebruikt om risico’s te kwantificeren en te bepalen welke onderhoudsactie het meest logisch is: preventief onderhoud wanneer een faalmodus voorspelbaar is en hoge impact heeft, of correctief onderhoud wanneer de impact beperkt is en herstel snel en beheersbaar blijft. Zo vormen MTBF en MTTR de basis om onderhoud niet op gevoel, maar op data en risico te sturen.
